Top 7 lưu ý về Mua hàng & order Trung Quốc (Taobao) là những bài học chúng tôi đúc kết sau nhiều năm nhập nội thất về xưởng. Đội ngũ từng mất cả một lô vì lệch tông màu gỗ so với ảnh shop. Cũng có đơn chỉ thiếu đúng một câu hỏi mà phải trả thêm vài triệu. Bài này chúng tôi kể lại chuyện thật, để bạn khỏi trả giá cho cùng bài học cũ.
Bạn cứ đọc chậm, đối chiếu với tình huống của mình. Mỗi lưu ý dưới đây đều đi kèm cách xử lý cụ thể, không chỉ là lời khuyên chung chung.
Vì sao dân nội thất hay vấp khi tự order Taobao
Taobao là sàn bán cho người tiêu dùng nội địa Trung Quốc. Một người ở Quảng Châu mua cái kệ, hàng đi vài trăm cây số, đổi trả dễ như trở bàn tay. Còn bạn mua để đóng vào xưởng hoặc lắp cho showroom tận Việt Nam. Gần như mọi cơ chế bảo vệ người mua của Taobao đều không áp dụng được.
Đó mới là khác biệt gốc rễ mà người mới hay bỏ qua. Sai một ly ở Trung Quốc, về Việt Nam thành sai một dặm. Chi phí sửa sai khi hàng đã nằm trong kho thường gấp ba tới bốn lần. Vì vậy bảy lưu ý dưới đây xoay quanh chuyện phòng rủi ro trước, chứ không phải chữa hậu quả sau.
Lưu ý 1 — Đọc kỹ phân loại SKU và kích thước thật
SKU là từng biến thể cụ thể của một sản phẩm. Cùng một cái tay nắm cửa, shop có thể bán cả chục SKU. Nào là vàng, đen, dài 96mm, dài 128mm, loại có chìa, loại không chìa. Nhấn nhầm một ô trong bảng chọn là nhận sai món. Nghe đơn giản nhưng đây là lỗi phổ biến nhất với người mới.
Vấn đề lớn nhất với đồ gỗ lại nằm ở màu. Ảnh trên Taobao được shop chỉnh sáng, chỉnh tương phản để nổi bật. Màu gỗ thật thường tối hơn ảnh ít nhất một tông. Một tấm ván óc chó trên ảnh có thể ra nâu sáng. Hàng về lại ngả nâu xám đậm. Nếu bạn đang đóng bộ tủ theo tông màu khách đặt, lệch một tông là cả bộ lệch theo.
Kích thước cũng rắc rối không kém. Shop ghi theo cm nội địa Trung Quốc. Con số trên ảnh là kích thước danh nghĩa, không phải kích thước sau khi hoàn thiện. Một cánh cửa ghi 40cm có thể chỉ còn 39.5cm sau khi sơn phủ. Với phụ kiện lắp ráp như bản lề âm hay ray trượt, sai 1–2mm là không lắp vừa.
Nhiều shop Taobao không có bản vẽ kỹ thuật, chỉ có ảnh chụp. Bạn phải tự chat hỏi lại, hoặc nhờ bên order hỏi giùm. Kiên nhẫn tới khi có con số cụ thể, đừng đoán theo ảnh. Có lần đội ngũ phải nhắn cho một shop tận bốn lần mới lấy được bản vẽ đo đúng. Nhờ vậy lô bản lề sau lắp khớp hoàn toàn, không phải trả lại món nào.
Nếu bạn hay mua lẻ phụ kiện, nên xem thêm bài về order phụ kiện nội thất lẻ từ Trung Quốc để biết khi nào nên gom đơn cho tiết kiệm phí.
Lưu ý 2 — Chọn shop theo tiêu chí, không theo giá
Giá trên Taobao chênh nhau rất ít giữa các shop cùng phân khúc. Chênh 5–10% là bình thường. Nhưng chất lượng có thể chênh rất nhiều. Chọn shop chỉ vì rẻ nhất là sai lầm tốn kém mà chính chúng tôi từng mắc.
Điểm đánh giá là thứ chúng tôi soi đầu tiên. Từ 4.7 trở lên là tạm ổn. Dưới 4.5 thì nên cân nhắc lại. Kế đến là số đơn đã bán. Shop bán vài nghìn đơn thường ổn định hơn shop mới mở. Tỷ lệ hoàn hàng cũng đáng nhìn, nhưng đừng nhầm với tỷ lệ đổi trả vì khách đổi ý. Shop hoạt động trên 3 năm thường có quy trình đóng gói chắc hơn.
Ảnh thật từ người mua là tiêu chí quan trọng nhất, và cũng hay bị bỏ qua nhất. Đây là ảnh khách chụp lúc nhận hàng, thường xấu hơn ảnh studio. Bù lại, nó cho bạn thấy màu thật, độ hoàn thiện thật, và cách shop đóng gói. Một shop có nhiều ảnh thật kèm đánh giá tích cực là tín hiệu tốt hơn nhiều so với shop có ảnh studio đẹp lung linh mà chẳng có ảnh khách.
Với người nhập lô lớn cho xưởng, tiêu chí này càng quan trọng. Nhập lô lớn cần nguồn lặp lại, không phải mua một lần rồi thôi. Chọn đúng shop lần đầu sẽ tiết kiệm rất nhiều thời gian về sau. Shop lớn đôi khi làm hàng nhanh nhưng kiểm từng món kém hơn. Shop nhỏ làm kỹ hơn nhưng sản lượng ít, có lúc không đủ hàng cho lô lớn. Kinh nghiệm của chúng tôi là giữ song song hai nguồn: một shop lớn cho đơn gấp, một shop nhỏ cho đơn cần kỹ. Cách này giúp xưởng không bị động khi một bên hết hàng.
Bạn cũng đừng quên rằng uy tín của cả một đơn vị phân phối đôi khi quyết định trải nghiệm mua của bạn. Một vài sai lầm phổ biến khi kinh doanh nội thất nhập được chúng tôi đúc kết trong bài về sai lầm khi order nội thất Trung Quốc, bạn đọc để tránh lặp lại.
Lưu ý 3 — Khối lượng, thể tích và phí vận chuyển nội thất
Đây là chỗ nhiều người mới vào nghề bị sốc nhất. Bạn order một bộ bàn ăn, shop báo nặng 60kg, nghe hợp lý. Nhưng khi hàng về kho, phí vận chuyển lại cao gấp ba lần dự tính. Lý do nằm ở chỗ đồ nội thất tính theo thể tích, không tính theo cân nặng.
Đơn vị tính là CBM, viết tắt của mét khối. Một bộ bàn ăn 6 ghế đóng thùng có thể chiếm 1.5–2 CBM. Cân nặng thực của nó chỉ khoảng 80–100kg. Đơn vị vận chuyển sẽ so sánh cân nặng thực và cân nặng quy đổi từ thể tích, rồi lấy con số cao hơn để tính tiền. Với đồ cồng kềnh, con số thể tích luôn thắng.
Phụ kiện nhỏ như tay nắm hay bản lề tính theo kg, rẻ, gom nhiều đơn vẫn ổn. Đèn và đồ trang trí nhỏ tùy thùng, có khi tính theo kg, có khi đèn chùm bị tính theo CBM vì thùng quá lớn. Còn bàn, ghế, tủ thì tính theo CBM. Phí có thể gấp hai tới bốn lần tiền hàng, tùy món.
Trước khi chốt, bạn phải hỏi rõ ba thứ. Phí đã gồm phí kho Trung Quốc chưa. Đã gồm phí nâng hạ ở cảng Việt Nam chưa. Và giá áp dụng cho lô hàng này là giá tại thời điểm nào. Mỗi đơn vị vận chuyển báo giá khác nhau, giá cũng thay đổi theo mùa. Nếu đang cân nhắc nhập loại ghế cồng kềnh, bạn đọc thêm bài về order ghế họp văn phòng từ Trung Quốc để nắm chi phí thực tế trước khi xuống tiền.
Lưu ý 4 — Kiểm tra điện áp và tiêu chuẩn điện cho đèn nội thất
Đèn LED, đèn chùm, đèn thả nhập từ Trung Quốc thường dùng điện 220V. Con số này khớp với điện áp Việt Nam. Nhiều người nghĩ cắm là chạy, nhưng vấn đề nằm ở phích cắm và dây dẫn.
Phích cắm Trung Quốc nội địa có hai loại chính: dẹt hai chân và dẹt ba chân. Cả hai đều không khớp với ổ cắm Việt Nam loại thông dụng. Bạn phải mua thêm đầu chuyển, hoặc thay phích. Với đèn treo trần, dây dẫn của shop Trung Quốc đôi khi ngắn hơn tiêu chuẩn thi công ở Việt Nam, bạn phải nối thêm. Việc này không khó, nhưng phải làm trước khi lắp.
Câu bạn cần hỏi shop trước khi chốt: đèn có kèm adapter hoặc đầu chuyển không? Nếu không, bạn phải tự mua thêm. Mỗi đầu chuyển giá chỉ vài nghìn đồng, nhưng thiếu nó thì cả bộ đèn treo không lắp được. Với đèn chùm nhiều bóng, nhân lên vài chục đầu chuyển là bình thường, tính ra cũng không rẻ.
Còn một chuyện khác ít ai để ý. Hàng nhập Trung Quốc thường đã dán tem nội địa, và một số shop không xuất hóa đơn kiểm định. Nếu bạn cần hồ sơ kiểm định cho công trình, phải hỏi shop từ đầu. Shop không có thì bạn phải chấp nhận tự chịu rủi ro ở khâu nghiệm thu.
Lưu ý 5 — Thanh toán và tỷ giá: chỗ dễ mất tiền oan nhất
Đây là lưu ý mà người mới order lần đầu hay bỏ qua nhất. Bạn thấy giá trên Taobao là 1.200 tệ, nhân với một con số tỷ giá nào đó rồi cộng phí, ra số tiền dự tính. Nhưng khi chốt đơn, số tiền lại cao hơn. Chênh lệch nằm ở tỷ giá và phí ẩn.
Tỷ giá minh bạch là tiêu chí đầu tiên. Đơn vị phải công bố rõ ràng, không mập mờ. Thứ hai là phí dịch vụ và phí chuyển tiền, phải ghi rõ trong báo giá. Thứ ba, tuyệt đối không chuyển khoản vào tài khoản cá nhân không rõ nguồn.
Nếu bạn đặt qua dịch vụ order, phải hỏi rõ tỷ giá áp dụng là tỷ giá nào, tại thời điểm nào. Tỷ giá ngân hàng khác tỷ giá chợ. Tỷ giá lúc đặt cọc khác tỷ giá lúc thanh toán nốt. Có lần đội ngũ thấy chênh gần một triệu trên một đơn đèn, chỉ vì tỷ giá được áp ở hai thời điểm khác nhau.
Người mới chưa quen luồng tiền hai chiều nên rất dễ vấp. Bạn trả tiền Việt cho bên order, bên đó trả tiền tệ cho shop Trung Quốc, rồi hàng về. Có nhiều điểm phát sinh chi phí mà bạn không lường trước. Nếu muốn hiểu rõ luồng vận hành, bạn xem bài về mua hàng Trung Quốc qua dịch vụ mua hộ để nắm từng bước.
Tỷ giá biến động hàng ngày, bạn không thể chốt một con số cố định cho cả đơn hàng kéo dài nhiều tuần. Cách xử lý của chúng tôi là chia đơn thành nhiều đợt thanh toán, hoặc chốt tỷ giá theo từng đợt hàng về. Cách này giảm rủi ro biến động đáng kể.
Lưu ý 6 — Quay video lúc kiểm hàng, đếm đủ trước khi ký nhận
Đây là lưu ý chúng tôi nhắc nhiều nhất với khách mới. Hàng nội thất về tới kho Việt Nam, bạn có quyền kiểm tra. Không quay video lúc kiểm thì gần như bạn không có bằng chứng để khiếu nại, dù là thiếu hàng hay hàng lỗi.
Cách làm cụ thể: đứng trước thùng hàng, quay một mạch từ lúc thùng còn nguyên niêm phong, tới lúc mở thùng, tới lúc đếm từng món. Video phải thấy rõ số thùng, nhãn vận đơn, và tình trạng hàng bên trong. Nếu có món bể hoặc trầy, quay cận cảnh ngay tại chỗ. Đừng dọn dẹp rồi mới quay.
Với hàng nội thất, tỷ lệ hư hỏng trong vận chuyển không thấp. Đồ gỗ dễ móp góc. Đèn dễ vỡ chụp. Gương dễ nứt. Quay video là cách rẻ nhất để bảo vệ mình. Một mẹo nhỏ từ đội ngũ: nếu đơn hàng lớn, chia việc kiểm cho hai người, một người quay, một người đếm và ghi chú. Làm một mình dễ sót. Và nhớ kiểm trong ngày hàng về, đừng để sang hôm sau, vì nhiều đơn vị vận chuyển chỉ nhận khiếu nại trong thời gian ngắn.
Chúng tôi từng có một đơn bàn ăn về thiếu hai chân ghế. Vì khách quay đủ video lúc kiểm nên làm việc lại với shop rất nhanh, shop gửi bù ngay đợt sau. Nếu không có video, gần như chắc chắn phải tự chịu. Bạn muốn nắm rõ quy trình vận chuyển thì đọc thêm bài về kinh nghiệm vận chuyển hàng không từ Trung Quốc về Việt Nam, phần kiểm hàng ở đó được nói kỹ hơn.
Lưu ý 7 — Giấy tờ, thuế và hồ sơ cho hàng giá trị lớn
Với đơn hàng nhỏ vài triệu đồng, bạn có thể order theo đường tiểu ngạch. Thủ tục đơn giản, nhanh. Nhưng với đơn nội thất giá trị lớn, vài chục triệu trở lên, nên cân nhắc đường chính ngạch. Chính ngạch là đường nhập khẩu có hợp đồng, có hóa đơn, có tờ khai hải quan đầy đủ.
Hàng đi chính ngạch có thuế. Bù lại, bạn có hồ sơ hợp lệ để nhập vào sổ sách công ty, xuất được hóa đơn cho khách, và chứng minh được nguồn gốc khi cần. Tỷ lệ thuế và thủ tục thay đổi theo từng mặt hàng và từng thời điểm, nên chúng tôi không đưa con số cụ thể ở đây vì sẽ nhanh lỗi thời.
Điều bạn cần làm là hỏi đơn vị vận chuyển xem mặt hàng của mình thuộc nhóm nào, thuế bao nhiêu, cần giấy tờ gì. Có một điểm chúng tôi luôn nhắc khách: đừng để mọi thứ đến lúc hàng về cảng mới lo giấy tờ. Chuẩn bị trước từ lúc chốt đơn. Hồ sơ làm sau thường chậm, phát sinh phí lưu kho, đôi khi không kịp cho lô hàng.
Với hàng nội thất đóng theo bộ, hồ sơ chính ngạch còn giúp bạn dễ bảo hành hơn về sau. Hàng tiểu ngạch khi lỗi thường không có căn cứ để làm việc lại với shop. Hàng chính ngạch có hợp đồng, có bằng chứng, làm việc dễ hơn nhiều. Muốn tìm hiểu kỹ hơn về đường nhập khẩu này, bạn tham khảo bài về nhập khẩu chính ngạch hàng Trung Quốc.
Vài tình huống đội ngũ từng gặp và cách xử lý
Có một lô đèn thả về kho mà phích cắm không khớp ổ. Khách đã hẹn thợ lắp cho công trình. Đội ngũ phải chạy đi mua đầu chuyển gấp trong buổi sáng. May là kịp. Từ đó, chúng tôi đưa việc hỏi đầu chuyển vào checklist bắt buộc. Không bao giờ chốt đơn đèn mà không hỏi câu đó.
Lần khác, một khách nhập bộ tủ bếp theo tông gỗ sồi. Ảnh shop hiển thị màu vàng sáng, hàng về ngả vàng cam. Khách phải đổi toàn bộ cánh tủ, tốn thêm một khoản không nhỏ. Từ đó, với mọi đơn đồ gỗ, chúng tôi yêu cầu shop gửi ảnh chụp dưới ánh sáng tự nhiên, không qua chỉnh sửa. Shop nào không gửi được thì bỏ qua, tìm shop khác.
Cũng có đơn phụ kiện trị giá nhỏ nhưng số lượng lớn. Chúng tôi gom chung với lô đèn để tiết kiệm phí. Cách gom này giúp giảm đáng kể chi phí vận chuyển, nhưng phải chấp nhận chờ lâu hơn một chút. Bù lại, tiền tiết kiệm được đủ để bù cho thời gian chờ. Nếu bạn muốn so sánh thêm các đơn vị vận chuyển trước khi chọn, bài về các website vận chuyển hàng Trung Quốc sẽ hữu ích.
Câu hỏi thường gặp
Order Taobao về xưởng có cần tài khoản Taobao riêng không?
Không bắt buộc nếu bạn đi qua dịch vụ order. Nếu tự đặt thì cần tài khoản Taobao và một phương thức thanh toán nội địa Trung Quốc. Việc tạo tài khoản không khó, khâu thanh toán mới là chỗ vướng. Bạn có thể xem hướng dẫn cách tạo tài khoản Taobao nếu muốn tự làm.
Làm sao biết shop Taobao nào uy tín?
Nhìn vào điểm đánh giá, số đơn đã bán và ảnh thật từ người mua. Ba thứ này cộng lại cho bạn bức tranh khá rõ. Đừng chỉ nhìn giá. Giá rẻ bất thường so với mặt bằng chung thường có lý do, và lý do đó không bao giờ có lợi cho bạn.
Hàng nội thất cồng kềnh có nên đi đường hàng không không?
Hầu như không. Đồ cồng kềnh đi hàng không phí rất cao, không kinh tế. Chỉ món nhỏ, gấp gáp, giá trị cao mới nên đi hàng không. Còn bàn ghế, tủ thì đi đường biển hoặc đường bộ.
Tôi nên gom nhiều đơn nhỏ thành một lô lớn không?
Tùy tình huống. Gom lại giúp tiết kiệm phí vận chuyển nhưng kéo dài thời gian chờ. Nếu xưởng đang cần gấp một loại phụ kiện thì đừng gom. Còn hàng trang trí, hàng dự trữ thì gom lại hợp lý hơn.
Điều chúng tôi muốn bạn nhớ nhất sau khi đọc hết bài: mọi rủi ro trong order Taobao đều phòng được, nhưng phải phòng trước khi chốt đơn. Một tin nhắn hỏi shop kỹ hơn, một video quay lúc kiểm hàng, một câu hỏi rõ về tỷ giá. Những việc nhỏ đó rẻ hơn rất nhiều so với việc sửa sai sau khi hàng đã về xưởng.
Hãy coi mỗi đơn order là một dự án nhỏ, có chuẩn bị, có kiểm tra, có hồ sơ. Làm được vậy, công việc order nội thất từ Taobao sẽ trơn tru hơn rất nhiều. Bạn cũng không còn phải lo những khoản tiền oan không đáng có. Đội ngũ chúng tôi vẫn nhắc nhau câu này trước mỗi lô hàng, và tới giờ nó vẫn đúng.