Có lần chúng tôi ghé thăm một gia đình vẫn giữ bộ bàn ghế gỗ do ông bà để lại từ hơn ba mươi năm trước. Chủ nhà kể rằng họ không làm gì quá cầu kỳ. Chỉ là vài thói quen nhỏ, được duy trì đều đặn suốt nhiều năm. Nhờ vậy màu gỗ vẫn ấm, các khớp nối vẫn chắc gần như ngày đầu tiên. Ngược lại, chúng tôi cũng gặp không ít món gỗ mới mua chỉ vài năm đã cong vênh, bong tróc. Vì thế, hướng dẫn và mẹo sử dụng đồ gỗ đúng cách là kiến thức bạn nên nắm ngay khi món đồ vừa về nhà.
Khí hậu nước ta khá ẩm, nhất là ở miền Nam và các vùng ven biển. Độ ẩm cao kéo dài tạo điều kiện cho mối mọt và nấm mốc sinh sôi. Gỗ liên tục hút ẩm rồi nhả ẩm, nên dần dần sẽ cong vênh hoặc nứt nẻ. Bạn nên để ý điều này ngay từ đầu, đừng đợi đến khi thấy hư hại rồi mới bắt đầu lo lắng.
Một điều chúng tôi gặp rất thường xuyên khi tư vấn là nhiều người vệ sinh sai cách. Có gia đình lau bàn gỗ bằng khăn ướt mỗi ngày và nghĩ như vậy là sạch. Thực tế, nước thấm dần vào thớ gỗ. Nấm mốc âm ỉ bên trong, mắt thường khó nhận ra. Đến lúc bề mặt rộp lên hoặc đổi màu thì phần hư hại đã khá sâu rồi.
Vệ sinh đúng cách để gỗ không xuống cấp
Vệ sinh định kỳ là nền tảng quan trọng nhất. Mỗi loại gỗ có đặc tính riêng, nên bạn không nên dùng một loại hóa chất cho mọi món. Gỗ tự nhiên, gỗ công nghiệp và gỗ phủ veneer phản ứng rất khác nhau với cùng một dung dịch. Chất tẩy rửa mạnh có thể ăn mòn lớp sơn phủ, hoặc làm phai màu bề mặt chỉ sau vài lần lau.
Cách an toàn nhất là dùng khăn microfiber mềm và lau theo chiều vân gỗ. Sau khi lau, bạn vắt thật khô rồi lau thêm một lượt bằng khăn khô. Với vết bẩn cứng đầu, hãy chọn dung dịch chuyên dụng cho gỗ. Trước khi dùng, thử trước ở một vị trí khuất như mặt dưới mặt bàn. Với đa số gia đình, lau một tuần một lần là đủ.
Tránh ánh nắng trực tiếp
Nhiều người quên điều này khi sắp xếp phòng. Ánh nắng chiếu thẳng trong thời gian dài khiến màu gỗ phai không đều, chỗ sáng chỗ tối rất rõ. Nắng còn làm gỗ mất độ ẩm tự nhiên và dễ nứt bề mặt. Những món đặt sát cửa sổ hướng Tây thường bị ảnh hưởng nhiều nhất. Bạn chỉ cần kéo rèm vào giờ nắng gắt, hoặc xê món đồ ra xa cửa, là đã giảm đáng kể rủi ro.
Kiểm soát độ ẩm trong nhà
Vào mùa nồm, máy hút ẩm là trợ thủ rất hữu ích. Mỗi sáng, nếu thời tiết cho phép, bạn nên mở cửa sổ để nhà thông thoáng. Đừng kê đồ gỗ sát nền hay sát tường ẩm. Chừa một khoảng cách nhỏ giúp không khí lưu thông quanh chân và mặt sau món đồ. Đây thường là nguyên nhân âm thầm khiến đồ gỗ hư nhanh, dù chủ nhà đã rất cẩn thận. Nếu bạn đang bố trí góc làm việc tại nhà, có thể tham khảo mẹo dùng và bảo quản nội thất văn phòng bền đẹp lâu dài để áp dụng cho không gian của mình.
Xử lý các sự cố thường gặp
Vết trầy xước nhẹ thì bạn hoàn toàn có thể tự xử lý. Chọn sáp gỗ cùng tông màu, thoa một lượng rất ít lên vùng xước rồi dùng khăn mềm đánh nhẹ theo vân. Nếu không có sáp, một chút dầu ô liu cũng giúp làm mờ vết xước. Nhớ lau sạch phần thừa, vì dầu đọng lại sẽ hút bụi và trông bẩn hơn.
Tuy vậy, không phải lỗi nào cũng nên tự sửa. Vết nứt sâu, mối đã đục vào thân gỗ hay khớp nối bị lỏng đều cần thợ có tay nghề. Chúng tôi từng thấy một chủ nhà tự gia cố khớp ghế bằng keo dán thông thường, và kết quả là ghế tách mạnh hơn chỉ sau vài tuần. Khi phân vân giữa việc sửa hay thay mới một món đã cũ, bạn có thể đọc thêm khi nào nên sửa hay thay mới ghế giám đốc để có thêm góc nhìn cho các món tương tự.
Với gia đình dùng nội thất gỗ tự nhiên, phòng mối nên bắt đầu ngay từ khâu bố trí. Hãy chọn vị trí thoáng, kê đồ cách tường và nền một khoảng nhỏ, rồi kiểm tra định kỳ các góc khuất. Bạn cũng nên xem qua lưu ý chống mối mọt khi dùng nội thất gỗ để nắm các bước đề phòng ngay từ đầu.
Khi nào nên nhờ đến chuyên gia
Bạn nên gọi thợ khi thấy mùn gỗ rơi ra đều đặn quanh chân món đồ, vì đó thường là dấu hiệu mối đang hoạt động. Khớp nối lung lay khi ngồi, hay mặt bàn xuất hiện vết nứt dài theo thớ, cũng là lúc cần kiểm tra kỹ. Đừng chủ quan với những dấu hiệu nhỏ này. Xử lý sớm thường tốn ít chi phí và công sức hơn nhiều so với việc phải thay cả bộ.
Kết luận
Chăm đồ gỗ không phức tạp, chỉ cần đều đặn. Vệ sinh đúng loại dung dịch, tránh nắng gắt, giữ độ ẩm ổn định và xử lý sớm các lỗi nhỏ là đủ để món đồ đồng hành cùng bạn rất lâu. Nhiều món gỗ tốt thậm chí còn trở thành kỷ vật truyền qua các thế hệ trong gia đình, và điều đó đến từ những việc rất nhỏ được làm đều mỗi tuần.